کارکردهای بازی در فرایند رشد

بازی، زبان کودک و اسباب‌بازی، کلمات کودک است

بررسی کارکردهای بازی و اسباب‌بازی در زندگی کودکان

علیرضا یاوری - روان‌شناس کودک - در گفت‌وگو با ایسنا:

بازی جزء ضروریات زندگی کودکان است؛ بازی، زبان کودک و اسباب‌بازی، کلمات کودک است. بازی جان کودک است، اگر جان کودک را بگیریم سایر فعالیت‌های کودک هیچ‌گونه کارکردی نخواهد داشت.

اگر بخواهیم کارکردهای بازی را بررسی کنیم باید حتما نوع بازی و عملکرد آن در سیستم عصبی را مورد توجه قرار دهیم، زیرا در بازی کارکردهای متفاوتی از جمله اجتماعی شدن و تعاملات بین فردی وجود دارد.

بازی خودبرانگیخته است، در دوران کودکی اجباری برای بازی کردن کودکان نیست و کودک خودش به بازی گرایش پیدا می‌کند لذا بازی می‌تواند یک ابزار برای فرایند رشد کودک و پیشرفت عاطفی، اخلاقی، آموزشی و تحصیلی او باشد.

فرایندهای یادگیری با بازی تسهیل می‌شود. بسیاری از ابزارهای محیط اطراف ما می‌تواند در اجتماعی شدن و تعاملات بین فردی تاثیرگذار باشد لذا واکنش کودکان تک‌فرزند و یا کودکانی که در فرایند رشد آنان بازی با دیگر کودکان وجود نداشته، در هنگام رفتن به مدرسه فرق می‌کند.

یکی از کارکردهای بسیار تاثیرگذار بازی نیز در حوزه درمان است. بازی‌درمانی یکی از زیرشاخه‌های هنردرمانی است که نه فقط در درمان اختلالات ویژه یادگیری موثر است، بلکه در انواع اختلالات از جمله شخصیتی، رفتاری و مزمن نیز می‌تواند مثمرثمر واقع شود، زیرا فرد را به ناخودآگاه خودش می‌برد و برون‌ریزی افکار اتفاق می‌افتد.

طیف اختلالات ویژه یادگیری به مراتب گسترده‌تر از طیف اوتیسم است. می‌خواهیم با بازی اختلالاتی همچون نارسانویسی، مشکلات خواندن و نوشتن و ریاضی را حل کنیم لذا هر کدام ابزار بازی خاص خودش را دارد.

بازی در دو زمینه تحولی و تحصیلی تعریف می‌شود. بازی جزو ضروریات زندگی کودکان است و اگر زمینه تحولی درمان نشود، زمینه تحصیلی قابل درمان نیست. یک فرد بزرگسال از کلمات و کلیدواژه‌ها برای بیان افکار و احساساتش استفاده می‌کند، اما کودکان از طریق بازی به همان راحتی بزرگسالان افکارشان را بازگو می‌کنند لذا بازی زبان کودک و اسباب‌بازی کلمات کودک است.

بازی کردن کودکان شش تا ۱۲ ساله، بسیار مهم است. متاسفانه والدین امروزی بعد از دو سالگی شرایط بازی را برای کودکان فراهم نمی‌کنند و این فرصت را از دست می‌دهند، در حالی که کودک باید در دوران تحصیل همزمان بازی را ادامه دهد.

شش ماهگی قبل از تولد تا شش سالگی بعد از تولد را بهترین زمان برای کارکردهای اجتماعی مغز است. بهترین مرحله رشد کودک در حیطه بازی اتفاق می‌افتد و بازی در رشد تحولی و تحصیلی کودکان بسیار تاثیرگذار است و آنان را ساختارمند می‌سازد.

هر بازی دارای هدف خاص و کارکرد مشخص است. برخی بازی را وقت تلف کردن برای کودک می‌دانند، اما بازی موجب رشد سیستم عصبی (نورون) می‌شود. در واقع نورون‌ها محرک‌های محیط را دریافت می‌کنند و زمانی که کودک اسباب‌بازی را لمس می‌کند رشد دندریت‌ها اتفاق می‌افتد و هرچقدر طول دیندریت افزایش یابد سرعت پردازش مغز بالا می‌رود.

هفت‌سنگ، یه قل دو قل، تیله، قایم با شک، وسطی، نان ببر کباب بیار، لی لی و خاله‌بازی از جمله بازی‌های فراموش شده است. کارکردهای شناختی این بازی‌ها شامل توجه، تمرکز، تعقیب بینایی، برنامه‌ریزی و خودکنترلی، تاثیر زیادی بر رشد همه‌جانبه کودک دارند.

یکی از عمده‌ترین مشکلات در حوزه اختلالات ویژه یادگیری، حافظه است. بازی‌های دوران کودکی تاثیری خوبی بر رشد و کاهش اختلالات ویژه یادگیری می‌گذارد و حافظه اجرایی مغز را فعال می‌کند.

مطالب پیشنهادی

نظرات

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان، رعایت برخی موارد ضروری است:
-- لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
-- «
بازی‌نیک» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
-- «
بازی‌نیک» از انتشار نظراتی که در آن‌ها رعایت ادب نشده باشد معذور است.
-- نظرات، پس از تأیید مدیر منتشر می‌شوند.

در پاسخ به