روان‌شناسی بازی

اهمیت بازی‌های آزاد برای رشد کودکان

هیچ چیزی بیشتر از بازی، کودکی انسان را تعریف نمی‌کند اما متاسفانه برخی از بچه‌ها به اندازه کافی امکان بازی آزاد ندارند

هیچ چیزی بیشتر از بازی، کودکی انسان را تعریف نمی‌کند اما متاسفانه برخی از بچه‌ها به اندازه کافی امکان بازی آزاد ندارند. این دوره‌ای است که کودکان به تخیل و بازی‌های فیزیکی احتیاج دارند و قرار گرفتن در بازی‌های قاعده‌مند و با مقررات سفت و سخت و یا سرگرمی‌های الکترونیک نمی‌تواند به اندازه یک زمان بازی آزاد و خلاق برای‌شان مفید باشد.
 

کودکان بیش از حد برنامه‌ریزی شده
بازی یکی از مهم‌ترین جنبه‌های کودکی است و نقش کلیدی در رشد شناختی، جسمانی، اجتماعی و عاطفی کودکان و حتی نوجوانان دارد. این اهمیت تا جایی است که حق بازی به عنوان یکی از حقوق اساسی کودکان توسط سازمان ملل در کنوانسیون حقوق کودک درج شده است.

اما با وجود انواع برنامه‌های سازماندهی شده و برنامه‌ریزی شده‌ای که امروزه بسیاری از کودکان با آن مواجه هستند، بسیاری از آنان فرصت بسیار محدودی برای بازی واقعا آزاد دارند. حتی اگر فرصتی هم وجود داشته باشد بسیاری از آنها به حدی از انجام سایر فعالیت‌های برنامه‌ریزی شده خسته شده‌اند که توان بازی آزاد را ندارند.

عوامل مختلفی در کاهش ساعات بازی موثر هستند از جمله تاکید بیشتر بر آمادگی تحصیلی، افزایش ساعات استفاده از نمایشگرهای الکترونیک،  بازی‌های دیجیتال، خطرات موجود در زمین‌های بازی عمومی، والدین شاغل و فرصت کم برای وقت گذاشتن با کودکان در خانواده، کاهش دستری به زمین‌های بازی خارج از منزل و پارک‌ها، کاهش فضای بازی در آپارتمان‌ها و ...
 

اهمیت بازی آزاد
پیتر گری، استاد دانشگاه بوستون در مقاله‌ای که در مجله امریکایی بازی در 2011 منتشر شده بود نوشت: "بازی جزو طبیعت کودکان است و آنها هر جایی که فرصتش را پیدا کنند، مشغول بازی می‌شوند."

اما در نیم قرن اخیر فرصت و امکان بازی کودکان مرتبا کاهش یافته است. او در مقاله خود اثرات منفی کاهش زمان بازی کودکان را بر رشد عاطفی کودکان از جمله بروز اضطراب، افسردگی، اختلال تمرکز و کنترل خود را با جزئیات نوشت. به عقیده او بدون بازی کودکان قادر به رشد مهارت‌های عاطفی و اجتماعی برای داشتن یک زندگی سالم روانی نیستند.

در گزارش ویژه انجمن روان‌شناسان آمریکا در 2007 در مورد تاثیر بازی آزاد بر رشد روانی کودکان چنین آمده است:

- به کودکان اجازه استفاده از خلاقیت و خیال پردازی می‌دهد.

- کودکان را قادر به تعامل با دنیای اطرافشان می‌سازد.

- ترس‌های کودکان را کم می‌کند و به آنها اعتماد به نفس می‌دهد.

- به کودکان کارگروهی، سهیم شدن و همکاری با دیگران را می‌آموزد.

- مهارت‌های تصمیم‌گیری کودکان را افزایش می‌دهد.

- به کودکان امکان انطباق با مدرسه، افزایش آمادگی تحصیلی، تقویت مهارت‌های یادگیری و حل مسئله را می‌دهد.
 
اما مهم‌تر از همه این است که دویدن، دوچرخه‌سواری، پریدن و استفاده از اندام‌های مختلف بدن هنگام بازی، به سلامت جسمی آنان کمک می‌کند به خصوص که بنابر آمارها بیش از 20% کودکان امریکایی دچار اضافه وزن هستند که به عقیده کارشناسان یکی از عمده‌ترین دلایل آن کاهش ساعات بازی آزاد و کم شدن  زمان بازی در خارج از خانه است.

کودکان هنگام بازی آزاد می‌آموزند که چگونه ترس، خشم و سایر احساسات خود را تنظیم کنند و کنترل بیشتری بر هیجانات و عواطف خود پیدا کنند. بازی‌های قاعده‌مند و کنترل شده یا هدایت شده توسط والدین و مربیان، بازی‌های کامپیوتری و همچنین تماشای تلویزیون چنین خصوصیاتی را ندارد.

بنابراین فراموش نکنید که کلید اصلی بازی آزاد، آزادانه بودن آن است. عادت به کنترل و راهنمایی فرزندان‌تان در هر شرایطی را ترک کنید و اجازه بدهید دست کم در ساعات بازی آزاد، کاملا آزاد و خودمختار باشند. همین که خطری آنها را تهدید نکند، کافی است و شما باید اجازه بدهید بازی را به هر شکلی که دوست دارند با هر قاعده و قانونی که خودشان دوست دارند، انجام دهند بدون دخالت بزرگسالان.
 

مقاله اختصاصی بازی‌نیک (BaziNIC)
استفاده از این مطلب با ذکر نام بازی‌نیک و لینک bazinic.com بلامانع است.

مطالب پیشنهادی

نظرات

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان، رعایت برخی موارد ضروری است:
-- لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
-- «
بازی‌نیک» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
-- «
بازی‌نیک» از انتشار نظراتی که در آن‌ها رعایت ادب نشده باشد معذور است.
-- نظرات، پس از تأیید مدیر منتشر می‌شوند.

در پاسخ به