جهت آشنایی بیشتر والدین:

کاربرد و اصول بازی درمانی

بررسی برخی متدهای بازی درمانی که اغلب برای درمان کودکان ناسازگار و کسانی که نسبت به حل مسائل مربوط به سازگاری مشکل دارند، استفاده می‌شود.

بازی درمانی، اغلب برای درمان کودکان ناسازگار و کسانی که نسبت به حل مسائل مربوط به سازگاری مشکل دارند، استفاده می‌شود. بازی درمانی روشی است که به وسیله آن، ابزارهای طبیعی بیان حالت کودک، یعنی بازی، به عنوان متد درمانی وی به کار گرفته می‌شوند تا به کودک کمک کند فشارهای احساسی خویش را تحت کنترل قرار دهد.
 
همچنین این روش در مورد کودکان سه تا هشت ساله به کار می‌رود که مشکلات خانوادگی (مانند طلاق والدین) دارند، ناخن میجوند، دچار شب ادراری‌اند، اختلال رفتاری دارند، بیش فعال‌اند، در روابط گروهی موفق نیستند یا قربانی سوءاستفاده از کودکان شده‌اند. درمانگرانی که از بازی درمانی استفاده می‌کنند، معتقدند این روش به کودک اجازه می‌دهد جهان را در مقیاسی کوچکتر با دستان خود بسازد و تحت نفوذ خود درآورد: کاری که در محیط پیرامون هر روز کودک امکان پذیر نیست.
 
در مقوله بازی درمانی، می‌توان به دو نوع بازی درمانی فعال و غیرفعال اشاره کرد:
- نوعی از بازی که در آن به کودک تعدادی اسباب بازی انتخاب شده داده می‌شود و درمانگر خود جهت تشویق کودک برای به نمایش درآمدن صحنه‌های آسیب‌زای مشخصی، وارد بازی می‌شود، بازی درمانی فعال نامیده می‌شود.
 
- بازی درمانی غیرفعال همزمان با بازی درمانی فعال گسترش یافته است و در بازی درمانی غیرفعال، درمانگر بازی کودک را محدود نمی‌کند، در عوض به نظر می‌رسد فقط در اتاق با کودک بنشیند و همان‌گونه که کودک محو در بازی است، درمانگر نیز به تدریج تلاش می‌کند بخشی از بازی کودک شود. کودک همیشه اجازه دارد بازی را رهبری کند، حتی اگر نهایتاً لازم باشد درمانگر چند مورد تجزیه و تحلیل ساده از رفتار را بیان کند.
 
به طور کلی بازی‌درمانگر غیرفعال معتقد است مهم‌ترین عامل برای تغییر اختلال عاطفی کودک، قبول همراه با درک بیانات و احساسات کودک است. کودک قادر خواهد بود، احساس اضطراب، خصومت و ناامنی خود را با شتاب خاص خود از طریق بازی بیان کند. از آنجا که درمانگر غیرفعال به کودک اجازه انتخاب راه را می‌دهد، هیچ‌گونه محدودیتی در مورد چگونگی انتخاب اسباب بازی‌ها برای کودک وجود ندارد.
 
کودک می‌تواند با هر نوع اسباب بازی که علاقه‌مند باشد بازی کند و محدود به بازی با خانواده عروسکی نیست. در نتیجه انتخابی چنین وسیع از اسباب‌بازی‌ها و عکس‌العمل پذیرفته شده و غیرفعال درمانگر، لازم نیست همه بازی‌های کودک دارای ارزش عاطفی و سمبلیک قوی باشند. نیمی از بازی‌ها، اجرای مجدد فعالیت‌های ساده تجربیات روزانه کودک هستند. در محیط بازی درمانی، کودک با وسایل و اسباب بازی‌هایی که گلچین شده‌اند مشغول به بازی می‌شود و مربی بدون هیچ‌گونه اظهار عقیده‌ای، تنها به مشاهده عمیق رفتار و عملکرد و صحبت‌های کودک می‌پردازد و به این ترتیب است که کودک احساسات پنهانش را به سطح می‌آورد تا بتواند با آن‌ها روبه رو شده و بر آن‌ها غلبه کند.
 
اصول اولیه‌ای که درمانگران حین بازی درمانی رعایت می‌کنند:
- ترغیب نمی‌کنیم: مثلاً نمی‌گوییم "اطمینان دارم كه تو این كار را انجام می دهی."
- حمایت نمی‌کنیم: مثلاً نمی‌گوییم "من به تو كمك می‌كنم تا تو این كار را انجام دهی."
- فشار وارد نمی‌کنیم: مثلاً نمی‌گوییم "سعی كن مثل دیگران این كار را انجام دهی."
 
در اتاق بازی، بچه آزاد است تا هر کاری که خواست انجام بدهد و هر بازی که انتخاب کرد، بکند. اولین مکالمه از سوی بچه شروع می‌شود و درمانگر، گفتار بچه را عیناً فقط با تغییر ضمایر و افعال به خودش برمی‌گرداند.
 
اگر مکالماتی بین مربی و کودک در اتاق بازی انجام می‌شود نباید جلوتر از احساس کودک باشد چون این دخالت در تبیین احساس درونی کودک است. مثلاً کودک می‌گوید من در اینجا از انجام هیچ کاری نمی‌ترسم و هرکاری که می‌خواهم انجام می‌دهم. مربی رو به کودک کرده و می‌گوید: تو اینجا از انجام هیچ کاری نمی‌ترسی و هر کاری که دوست داری انجام می‌دهی (ولی در بیرون، مقررات به تو اجازه چنین کاری نمی‌دهند). این جمله واپسین در واقع دخالت در تبیین احساسات کودک است و نباید در اتاق بازی درمانی گفته شود.
 
در مواقعی هم درمانگر نباید سکوت کند، مثلاً زمانی که کودک در شخصیت خود شک کرده و می‌گوید: «من خیلی عروسك بازی را دوست دارم، من همیشه دوست داشتم یك دختر بودم.» در چنین لحظه‌ای مربی باید شخصیت و هویت کودک را برایش قطعی کرده و بگوید: «تو دوست داشتی دختر باشی در حالی‌كه یك پسری.»

در مواردی که کودک عمل تخریبی را در اتاق بازی انجام می‌دهد، رفتار مربی بسیار مهم است. اصولاً کودکان در چنین شرایطی به صورت مربی یا درمانگر نگاه می‌کنند تا عکس‌العمل او را دریابند. جمله‌ای که درمانگر می‌تواند بگوید این است که: «تو فكر می‌كردی من برای این كار تو را سرزنش می‌كنم، مگر نه؟» و مددجو می‌فهمد که شما در اینجا این کار را انجام نمی‌دهید، در حالی که آن کار غلط بوده است و شما نباید در آن مقطع مانع او شوید.

 

مطالب پیشنهادی

نظرات

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان، رعایت برخی موارد ضروری است:
-- لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
-- «
بازی‌نیک» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
-- «
بازی‌نیک» از انتشار نظراتی که در آن‌ها رعایت ادب نشده باشد معذور است.
-- نظرات، پس از تأیید مدیر منتشر می‌شوند.

در پاسخ به